ΑΘΗΝΑ, 02 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017
Ε Σ Π Ε Ρ Ι Δ Α
«ΑΕΙ, ΕΡΕΥΝΑ, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ»
ΤΡΙΤΗ, 23 ΜΑΪΟΥ 2017
Αίθουσα Εκδηλώσεων Τράπεζας Ελλάδας (212), Είσοδος από Εδουάρδου Λω και Σταδίου, Αθήνα
Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ
ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. : Ποιοι είμαστε, τι πιστεύουμε, πως θα το επιτύχουμε;
Ποιοι είμαστε;
Η Πρωτοβουλία για Παιδεία και Ανάπτυξη [ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α.] αποτελεί μια πρωτοβουλία ανθρώπων, που προέρχονται
Γιατί πιστεύουμε ότι η υπέρβαση της μεγαλύτερης κρίσης στην πρόσφατη ιστορία της χώρας απαιτεί την πλήρη ενεργοποίηση, ουσιαστική συνεργασία και σύμπραξη όλων αυτών των δημιουργικών δυνάμεων του τόπου.
Βασικός στόχος
της ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. είναι να συμβάλλει στην προσπάθεια μεταρρύθμισης του εκπαιδευτικού συστήματος της χώρας κατά τρόπο συνολικό, σύγχρονο και σύμφωνο με τις διεθνείς εξελίξεις, ώστε
Πιο συγκεκριμένα, πιστεύουμε στην «Καθολική Μεταρρύθμιση Παιδείας» της οποίας βασικοί άξονες είναι :
Προϋποθέσεις για την εδραίωση της Μεταρρύθμισης, η οικοδόμηση ενός μαζικού κινήματος στήριξης, που θα περιλαμβάνει:
Τα μέσα:
Για την προώθηση των στόχων της, η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. έχει ήδη προχωρήσει και συνεχίζει με ποικίλες δράσεις, όπως
Τι κάναμε στην Εσπερίδα της 23ης Μαΐου 2017:
Φέραμε γύρω από το ίδιο τραπέζι ανθρώπους από
με στόχο να συζητηθεί αναλυτικά και σε κάθε δυνατή διάσταση το ζήτημα της συμβολής των Πανεπιστημίων και της Έρευνας στην καινοτομία, την επιχειρηματικότητα και, τελικά, στη σύγχρονη, ισόρροπη, στέρεη, πολύπλευρη και ουσιαστική ανάπτυξη της χώρας.
Τα κύρια σημεία που αναδείχθηκαν από τις εισηγήσεις των ομιλητών είναι:
Κάποιοι από τους ομιλητές ανταποκρίθηκαν στο αίτημα μας και κατέθεσαν συγκεκριμένες συνοπτικές ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ, τις οποίες επισυνάπτουμε για την πληρότητας της ενημέρωσης -κατά τη σειρά παρουσίασης των ομιλητών.
Πρώτη Ενότητα: Πανεπιστήμιο – Έρευνα: Ζητήματα θεσμικών προβλημάτων και Ακαδημαϊκής Ποιότητας
ΘΩΜΑΔΑΚΗΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, Ομότιμος Καθηγητής, Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, ΕΚΠΑ, Πρόεδρος Συμβουλίου Ιδρύματος, Πανεπιστημίου Αιγαίου,
Οι Προτάσεις μου:
Στο συμβούλιο του Πανεπιστημίου Αιγαίου επιλέξαμε να εφαρμόσουμε το νόμο 4009 προωθώντας συναινέσεις και διοικητικές υποδομές που θα επέτρεπαν την πραγμάτωση της Πανεπιστημιακής αυτό-διοίκησης, της διαφάνειας και της εξωστρέφειας του Πανεπιστημίου Αναγνωρίσαμε ότι η μετακίνηση από το σημερινό καθεστώς “μη-αυτοδιοίκησης” απαιτούσε διάκριση ρόλων πρυτανικών αρχών και Συμβουλίου, προσυμφωνημένες και σαφείς εποπτικές διαδικασίες ως προς τα οικονομικά, και σαφήνεια ως προς την άσκηση των στρατηγικών αρμοδιοτήτων. Η κύρια πηγή εμποδίων στο έργο μας δεν ήταν ενδοπανεπιστημιακή. Ήσαν οι ολιγωρίες του Υπουργείου Παιδείας.
Το έργο μας περιέλαβε αναμόρφωση της διαδικασίας προϋπολογισμού και απολογισμού, στρατηγική σύνθεση των στόχων για ακαδημαϊκή ποιότητα, εξωστρέφεια και σύνδεση με την κοινωνία, βραβεία αριστείας φοιτητικών έργων (που ήδη έχουν κάμει δύο κύκλους βράβευσης), συναινετική ολοκλήρωση των προτάσεων για Οργανισμό και Εσωτερικό Κανονισμό, πρόταση για την δημιουργία ΝΠΙΔ με στόχο την ανάπτυξη οικονομικής αυτοτέλειας κ.α.
Καταλείπουμε αυτά ως παρακαταθήκες για μια μελλοντική ουσιαστική αυτοδιοικητική πορεία του Δημόσιου Πανεπιστημίου. Το μεγάλο μάθημα από την εμπειρία μας ήταν ότι προκειμένου να λειτουργήσει η αυτο-διοίκηση δεν αρκεί να την προβλέπδει ο νόμος αλλά απαιτούνται δράσεις και συναινέσεις στην πανεπιστημική κοινότητα που θα υποστηρίξουν μία «αυτο-διοικητική κουλτούρα» στο δημόσιο πανεπιστήμιο.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ Κ. ΚΑΤΣΙΚΑΣ, Καθηγητής Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του Προγράμματος Ιδρυματικής Αξιολόγησης, Ένωση Ευρωπαϊκών Πανεπιστημίων (Chair, Steering Committee, Institutional Evaluation Programme, European University Association).
Προτάσεις για τη Διασφάλιση και τη Βελτίωση της Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση:
Δεύτερη Ενότητα:Πανεπιστήμιο-Έρευνα:Καινοτομία – Επιχειρηματικότητα – Ανάπτυξη
ΤΣΑΚΛΟΓΛΟΥ ΠΑΝΟΣ, Καθηγητής στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών, Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών,
Οι Προτάσεις:
Παλαιότερες θεωρίες οικονομικές μεγέθυνσης έδιναν έμφαση στο ρόλο της συσσώρευσης φυσικού κεφαλαίου. Νεότερες θεωρίες τονίζουν το ρόλο του ανθρωπίνου κεφαλαίου (υψηλές ιδιωτικές και κοινωνικές αποδόσεις) και της γνώσης (όχι φυσική φθορά).
Η δημόσια δαπάνη σε εκπαίδευση ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ελλάδα υπολείπεται του μέσου όρου της ΕΕ. Όμως, αντίθετα απ’ ότι αναφέρεται συχνά στο δημόσιο διάλογο, τα μερίδια της δημόσιας δαπάνης σε πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση είναι σημαντικά χαμηλότερα από το μέσο όρο της ΕΕ, ενώ το μερίδιο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι υψηλότερο.
Εδώ και πάνω από δέκα χρόνια, η Ελλάδα λάμπει δια της απουσίας της από διεθνείς συγκρίσεις που έχουν να κάνουν με τα Οικονομικά της Εκπαίδευσης (π.χ. από τους σχετικούς πίνακες του Education at a Glance του ΟΟΣΑ). Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία στα οποία συμπεριλαμβάνεται και η χώρα μας, η συνολική (δημόσια και ιδιωτική) δαπάνη στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ως ποσοστό του ΑΕΠ ήταν χαμηλότερη στη χώρα μας λόγω της χαμηλής συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα. Η τελευταία συνίσταται κυρίως σε δίδακτρα και δαπάνες του ιδιωτικού τομέα για συνεργασία με τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης.
Οι δαπάνες της χώρας μας για έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι πολύ χαμηλότερες από το μέσο όρο της ΕΕ, αλλά και πολύ χαμηλότερες από πολλές αναπτυσσόμενες χώρες όπως η Τουρκία και η Κίνα, κάτι που έχει μακροχρόνιες αρνητικές συνέπειες για την αναπτυξιακή πορεία της χώρας.
Ανάλυση της σχετικής δαπάνης δείχνει ότι ενώ η διαφορά στο ποσοστό της δαπάνης έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης των ΑΕΙ και της κυβέρνησης στο ΑΕΠ σε σύγκριση με τις χώρες της ΕΕ δεν είναι πάρα πολύ μεγάλη, η διαφορά στη σχετική δαπάνη του ιδιωτικού τομέα είναι τεράστια. Αυτό οφείλεται πρωτίστως στο μικρό μέγεθος των Ελληνικών επιχειρήσεων.
Ενώ ο αριθμός αλλά και η ποιότητα των ερευνητικών δημοσιεύσεων της χώρας έχουν βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, η χώρα μας υστερεί απελπιστικά ως προς τον αριθμό των πατεντών σε σύγκριση με τις άλλες χώρες της ΕΕ. Οι επιδόσεις της στον τομέα της καινοτομίας την κατατάσσουν στο κάτω μέρος της κατανομής των χωρών της ΕΕ και οι δεσμοί δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στον τομέα αυτό είναι εξαιρετικά αδύναμοι.
Στα χρόνια της κρίσης η δαπάνη της Ελλάδας σε R&D ως ποσοστό του ΑΕΠ αυξήθηκε, κυρίως λόγω πτώσης του παρονομαστή (δεδομένου, επίσης, ότι σημαντικότατο μέρος των σχετικών δαπανών χρηματοδοτείται από Ευρωπαϊκές πηγές και επομένως, παρέμειναν σταθερές). Όμως, στα χρόνια της κρίσης οι επιδόσεις της Ελλάδας στο τομέα της καινοτομίας χειροτέρεψαν τόσο σε απόλυτους όσο και σε σχετικούς όρους. Ταυτόχρονα παρατηρήθηκε και κύμα εξόδου επιστημόνων υψηλών προσόντων από τη χώρα (brain drain).
ΚΑΛΟΓΗΡΟΥ ΓΙΑΝΝΗΣ, Καθηγητής ΕΜΠ, Διευθυντής Εργαστηρίου Βιομηχανικής & Ενεργειακής Οικονομίας, ΣΧΜ, ΕΜΠ, Επιστημονικός Υπεύθυνος ΜΟΚΕ, ΕΜΠ,
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Το κεντρικό ζητούμενο: Δημιουργία του οικο-συστήματος καινοτομίας και επιχειρηματικότητας εντάσεως γνώσης (σε διάφορα επίπεδα, και bottom up και top-down):
ROGGENKAMP ALEXANDER, Διευθυντής Ενημερωτικού Κέντρου της DAAD στην Αθήνα,
Οι δαπάνες για την Έρευνα και την Ανάπτυξη στη Γερμανία ανέρχονται στα 83,5 δισ. € (2015), περίπου 60 δισ. έρχονται από επιχειρήσεις (3% του ΑΕΠ). Αυτό το σημαίνει ότι το 75 % των επενδύσεων στον τομέα της έρευνας χρηματοδοτείται στη Γερμανία από τον βιομηχανικό κλάδο. Πολυάριθμοι βιομηχανικοί ερευνητικοί θεσμοί και επιχειρήσεις συνεργάζονται στενά με πανεπιστήμια και ερευνητικά ινστιτούτα (Δίκτυα και ομάδες εργασίας „Cluster“). Χωρίς τη συμμετοχή της βιομηχανίας δεν θα μπορούσε η Γερμανία να πραγματοποιήσει το στόχο του 3% του ΑΕΠ.
Τα ερευνητικά κέντρα λειτουργούν με κρατική υποστήριξη και παραμένουν ανεξάρτητα. Διάφοροι φορείς προωθούν την έρευνα στη Γερμανία όπως η DFG, η DAAD, το ίδρυμα Alexander von Humboldt κ.α. Περισσότερες πληροφορίες: www.daad.gr
Αρίστος Δοξιάδης, Εταίρος στην Εταιρεία Επιχειρηματικών Συμμετοχών «Openfund»
Ποιος κερδίζει από μια εταιρία Spin-off;
ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ ΚΩΣΤΗΣ, Βουλευτής Β’ Αθηνών, Αντιπρόεδρος Νέας Δημοκρατίας.
Τα τελευταία 2 χρόνια έχει υπάρξει αισθητή οπισθοδρόμηση στον τομέα της παιδείας μέσω του ξηλώματος των μεταρρυθμίσεων Γιαννάκου και Διαμαντοπούλου, αλλά και παρεμβάσεων ενάντια στην αξιοκρατία και την άμιλλα, όπως η κατάργηση των πρότυπων σχολείων και το πρόσφατο νομοσχέδιο για την επιλογή των διευθυντών σχολείων.
Στη Νέα Δημοκρατία έχουμε την αντίθετη προσέγγιση, και διαμορφώνουμε μια σειρά από προτάσεις που υιοθετούν τις καλύτερες ευρωπαϊκές και διεθνείς πρακτικές .
Αυτές περιλαμβάνουν:
Λέμε επίσης ότι πρέπει να επιδιώξουμε ενεργά τη σύνδεση του πανεπιστημίου με την επιχειρηματικότητα, την καινοτομία και την ανάπτυξη.
Είναι ξεκάθαρο, όμως, πως ο μόνος τρόπος για να μπορέσουν τα πανεπιστήμια να δημιουργήσουν ουσιαστική προστιθέμενη αξία στην καινοτομία και την ανάπτυξη είναι στο πλαίσιο μιας ευρύτερης μετάβασης σε ένα νέο μοντέλο. Ένα μοντέλο στήριξης της επιχειρηματικότητας και προσέλκυσης επενδύσεων. Αυτός είναι ο στόχος που βρίσκεται στον πυρήνα του προγράμματος της Νέας Δημοκρατίας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΝΙΑΤΗΣ, Βουλευτής Αργολίδας, Υπεύθυνος Κ.Ο. Δημοκρατικής Συμπαράταξης για Ενέργεια, Περιβάλλον, Υποδομές
Προοδευτικές Μεταρρυθμίσεις για ένα Καινοτομικό Επιτελικό Κράτος
Στόχος η αειφορική, δίκαιη ανάπτυξη με έναν δημόσιο τομέα που λειτουργεί ως εμβρυουλκός δημιουργίας θέσεων εργασίας στον ιδιωτικό τομέα. Ένα επιτελικό κράτος Project Manager, ρυθμιστής κι επόπτης των ανταγωνιστικών αγορών.
Οι ιδιωτικοποιήσεις μπορούν να αποτελέσουν υπόβαθρο του νέου παραγωγικού μοντέλου της χώρας με τις ακόλουθες τέσσερις ρήτρες:
Τρίτη Ενότητα
ΣΗΜΙΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ, Πρώην Πρωθυπουργός της Ελλάδος.
Η Παιδεία είναι ένα παράδειγμα που δείχνει πόσο δύσκολο είναι κατά κανόνα να γίνουν ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις στη χώρα μας καθώς κατεστημένα συμφέροντα συμφωνούν στην άρνηση και διαφωνούν σε όποια δημιουργική ανανέωση
Υπάρχει ανάγκη αναδιάρθρωσης της ανώτατης εκπαίδευσης της χώρας. Στην Ελλάδα έχουμε πάνω από τρεις δεκάδες ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, μερικά υπερμεγέθη, άλλα λιλιπούτεια, σπαρμένα σε νησιά και κωμοπόλεις. Η κατάσταση αυτή δεν μπορεί να συνεχιστεί.
Χρειάζεται να υπάρξει μια πολιτική εξορθολογισμού και αξιολόγησης τμημάτων, αναγκαίων συγχωνεύσεων και κυρίως μια πολιτική που θα δημιουργήσει μεγάλους πανεπιστημιακούς πόλους στην επικράτεια.
Υπάρχει ανάγκη συνεχούς επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών και σύνδεση της με την αξιολόγησή τους. Μετεκπαίδευση χωρίς αξιολόγηση σημαίνει ότι κανείς δεν θα την παρακολουθεί, και αξιολόγηση χωρίς μετεκπαίδευση θα εκφυλιστεί σε μια γραφειοκρατική διαδικασία άνευ αποτελέσματος
Η αξιολόγηση είναι αναγκαία αν και υπάρχουν έντονες αντιδράσεις. Σε ένα μέτρο δικαιολογημένα – γιατί στην Ελλάδα υπάρχει πάντα έντονη η παρέμβαση της πολιτικής και διαφόρων ομάδων, μεταξύ των οποίων και τα συνδικάτα. Αλλά η ύπαρξη αξιολόγησης σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες είναι απτή απόδειξη της αναγκαιότητάς της
Η εκπαίδευση στην Ελλάδα πάσχει από βαρύ γραφειοκρατικό συγκεντρωτισμό. Οι εκπαιδευτικοί τρέχουν να καλύψουν ένα αναλυτικό πρόγραμμα που προβλέπει ακόμη και πόσες ώρες θα διδάσκονται οι άθλοι του Ηρακλέους. Χρειάζεται να ενισχυθούν η αυτονομία των εκπαιδευτικών μονάδων και η σύνδεσή τους με την τοπική κοινωνία. Βέβαια στην Ελλάδα, όπου επικρατεί η άποψη ότι το υπουργείο καθορίζει λεπτομερειακά τα προγράμματα, οι εκπαιδευτικοί θεωρούν ότι έργο τους είναι να εκτελούν εντολές. Η αυτονομία προσκρούει σε αντιστάσεις. Αυτονομία σημαίνει ενίσχυση της υπευθυνότητας των εκπαιδευτικών και αποδοχή των αυξημένων υποχρεώσεων από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς στην καθημερινή τους δουλειά. Η αυτονομία δεν αποκλείει την αξιολόγηση του σχολείου
Ο Πρωθυπουργός εξήγγειλε την κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Την επομένη όμως πληροφορηθήκαμε ότι σε ορισμένους τομείς, όπως η Ιατρική, θα εξακολουθήσουν οι Πανελλαδικές. Αυτές είναι υποσχέσεις χωρίς προηγούμενη μελέτη, με κύριο στόχο την ψηφοθηρία. Η πρόταση για εκσυγχρονισμό του συστήματος με την καθιέρωση ενός τύπου εκπαίδευσης που θα ακολουθεί το πρότυπο του International Baccalaureate, προς το οποίο προσαρμόζονται τα συστήματα των περισσότερων χωρών του κόσμου, προσκρούει δυστυχώς στην αντίσταση των συνδικαλιστών.
Πρέπει να ξεκινήσει η συζήτηση για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια αλλά με αξιολόγηση και έλεγχο από την πλευρά της Πολιτείας. Ένα ακανθώδες ζήτημα είναι η αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος που επιβάλλει τη δημόσια ανώτατη εκπαίδευση. Το ζήτημα αυτό έχει δύο όψεις. Η μία είναι ότι στις χώρες με ρωμαλέα ανώτατη εκπαίδευση – όπως η Γερμανία, η Γαλλία, οι σκανδιναβικές χώρες – κύριος φορέας είναι τα δημόσια πανεπιστήμια, σε αντίθεση με χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας στις οποίες τα ιδιωτικά παίζουν τον κύριο ρόλο και αποτελούν το καινοτόμο κομμάτι. Η δεύτερη όψη είναι ότι στην Ελλάδα υπάρχει ένα άναρχο και αρρύθμιστο κομμάτι ανώτατης εκπαίδευσης, μέσω ειδικής αδείας (κολέγια), με αποκλίσεις στην παρεχόμενη ποιότητα. Το πρόβλημα επομένως είναι: αφενός να μη θεωρηθεί η ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση ως πανάκεια που θα λύσει τα προβλήματα της ανώτατης εκπαίδευσης, αφετέρου να θεσμοθετηθούν διαδικασίες κάτω από τις οποίες θα μπορούν να λειτουργήσουν πράγματι αξιόπιστα ιδιωτικά ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης
Οι Θέσεις των Κομμάτων
ΝΙΚΗ Κ. ΚΕΡΑΜΕΩΣ, Υπεύθυνη Τομέα Παιδείας, Έρευνας & Θρησκευμάτων της Νέας Δημοκρατίας, Βουλευτής Επικρατείας
Οι Προτάσεις της ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ:
Η βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη στις αναπτυγμένες χώρες βασίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στην εκπαίδευση, την τεχνολογική πρόοδο και την καινοτομία, κυρίως γιατί μπορούν να δημιουργήσουν προϊόντα και υπηρεσίες κατά κανόνα εξαγώγιμα και να προσφέρουν πολλές και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας. Το παραγωγικό μοντέλο της Ελλάδας, ωστόσο, στηρίζεται περιορισμένα σε αυτούς τους εξωστρεφείς και δυναμικούς κλάδους που μπορούν να δημιουργήσουν ανάπτυξη.
Στη χώρα μας, οι επιμέρους αυτοί κλάδοι, της ανώτατης εκπαίδευσης αφ’ ενός, της έρευνας και της καινοτομίας αφ’ ετέρου, παρουσιάζουν σημαντικές αδυναμίες που καθιστούν την Ελλάδα ουραγό μεταξύ των χωρών της ΕΕ και του ΟΟΣΑ σε αρκετούς δείκτες, αλλά και συγκριτικά πλεονεκτήματα που θα μπορούσαν αξιοποιούμενα να συντελέσουν στην επανένταξη της Ελλάδας σε αναπτυξιακή τροχιά.
Η υλοποίηση συγκεκριμένων λύσεων θα μπορούσε να βοηθήσει να αναβαθμιστεί η ποιότητα των συστημάτων εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτομίας μας, με στόχο την ανάπτυξη, λαμβάνοντας υπόψη ότι η παραγωγική εμπλοκή της εκπαίδευσης και της παραγωγής νέας γνώσης στην αναπτυξιακή διαδικασία υπό συνθήκες οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής κρίσης, σαν και αυτή που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια, έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις.
ΤΟΛΚΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ, Υπεύθυνος Τομέα Παιδείας «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗΣ»
Οι προτεραιότητες του ΠΑΣΟΚ για την ενίσχυση της διασύνδεσης της εκπαίδευσης με την επιχειρηματικότητα και την ανάπτυξη είναι οι παρακάτω:
Η προοδευτική παράταξη έχει την κύρια ιστορική συνεισφορά στις μεγάλες αλλαγές που έγιναν στην παιδεία στη χώρα μας κι αυτό για μας είναι μια ισχυρή ευθύνη. Γιατί πάντα το ΠΑΣΟΚ με τους πρωθυπουργούς και τους υπουργούς παιδείας του αναλάμβανε αυτόν τον κρίσιμο ρόλο των μεγάλων τομών. Με όλα τα λάθη, τις παραλείψεις ή αστοχίες που έγιναν.
Σήμερα, μέσα από έναν εκτεταμένο εθνικό διάλογο, προετοιμάζουμε ένα νέο προγραμματικό πλαίσιο για την παιδεία που με ειλικρίνεια και εντιμότητα παρουσιάζουμε στους Έλληνες Πολίτες.
ΜΑΥΡΩΤΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ, Βουλευτής, Υπεύθυνος Τομέα Παιδείας στο «ΠΟΤΑΜΙ», καθηγητής ΣΧΜ, ΕΜΠ
Οι Προτάσεις μας:
Η Ελλάδα δεν θα μπορέσει να επιβιώσει στον διεθνή ανταγωνισμό αν δεν αναπτύξει μια οικονομία έντασης γνώσης. Η «πρώτη ύλη» υπάρχει καθώς το επίπεδο των ελλήνων επιστημόνων είναι πολύ καλό και αυτό αποδεικνύεται από το πόσο διαπρέπουν στο εξωτερικό όταν βρίσκονται στο κατάλληλο περιβάλλον. Εκείνο που λείπει λοιπόν είναι το κατάλληλο περιβάλλον και κυρίως η διασύνδεση των πανεπιστημίων με την παραγωγή. Η έρευνα και η παραγωγή γνώσης στα ελληνικά πανεπιστήμια είναι αξιόλογη, εκεί που υστερούμε είναι στο μετασχηματισμό της γνώσης αυτής και της έρευνας σε προϊόντα με προστιθέμενη αξία για την κοινωνία. Οι συνέργειες που θα έπρεπε να υπάρχουν μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων (και κυρίως μικρομεσαίων επιχειρήσεων που δεν έχουν την πολυτέλεια να έχουν τμήματα έρευνας κι ανάπτυξης) δυστυχώς απουσιάζουν. Στην παρούσα ομιλία δεν θα σταθώ τόσο στα λάθη και τις ευθύνες του παρελθόντος αλλά στο τι θα πρέπει να γίνει προκειμένου να δημιουργηθεί αυτή η σχέση πανεπιστημίων – παραγωγής. Κάποια βασικά σημεία είναι η αποκομματικοποίηση των Πανεπιστημίων, η θεσμικά θωρακισμένη διοίκηση με διαφάνεια και λογοδοσία, η βελτίωση της καθημερινότητας του Πανεπιστημίου, η διασύνδεση με παραγωγή (άρση γραφειοκρατικών εμποδίων), η προώθηση της επιχειρηματικότητας, η εξωστρέφεια (αγγλόφωνα προγράμματα), η στοχοθεσία (6 ελληνικά πανεπιστήμια στα πρώτα 400 ως το 2021), η διασφάλιση ποιότητας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο (αξιολόγηση – πιστοποίηση), τα Πανεπιστήμια με τα Τεχνολογικά Ιδρύματα και τα Ερευνητικά Κέντρα να αποτελέσουν ενιαίο χώρο (Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας) με διακριτούς ρόλους, η αξιολόγηση όλων των δομών και η διερεύνηση δυνατότητας συγχωνεύσεων Πανεπιστημιακών τμημάτων και ΤΕΙ και τέλος η δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών Πανεπιστημίων.
ΜΕΓΑΛΟΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ, Βουλευτής Β’ Πειραιά, Τομεάρχης Παιδείας «ΕΝΩΣΗΣ ΚΕΝΤΡΩΩΝ»
Οι Προτάσεις της «ΕΝΩΣΗΣ ΚΕΝΤΡΩΩΝ»:
Στη χώρα μας υπάρχει πραγματικά πολύ υψηλό επίπεδο σπουδών, καθώς και υψηλό επίπεδο καθηγητών και φοιτητών. Τα προβλήματα που εντοπίζονται εδώ και χρόνια, οφείλονται –ως ένα βαθμό- στην αναχρονιστική εμμονή να παραμένουν τα ελληνικά Πανεπιστήμια χώροι αυστηρώς μετάδοσης γνώσης, παραγνωρίζοντας το σπουδαίο ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν για το μέλλον της χώρας, την ανάπτυξη και την οικονομική ευημερία της. Η Ένωση Κεντρώων, έχει καταθέσει εδώ και περισσότερο από ένα χρόνο, συγκεκριμένες απόψεις για τις απαιτούμενες αλλαγές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, πολλές από τις οποίες αφορούν στην προώθηση της διασύνδεσης Πανεπιστημίων και επιχειρηματικότητας. Μία από τις βασικές μας θέσεις, είναι το πρώτο βήμα που μπορεί να γίνει εύκολα, άμεσα και σχετικά ανέξοδα: δηλαδή η δημιουργία γραφείων ευρέσεως εργασίας εντός των Πανεπιστημίων, τα οποία θα λειτουργούν ως άμεσος συνδετικός κρίκος ανάμεσα στους φοιτητές και την αγορά εργασίας, και τα οποία θα μπορέσουν να εκσυγχρονίσουν τα Πανεπιστήμιά μας, ώστε να αρχίσουν να λειτουργούν και με γνώμονα του “τι θέλει η οικονομία”, και ταυτόχρονα να προμηθεύσουν τις ελληνικές επιχειρήσεις με νέους και νέες, με όρεξη για εργασία, για πρωτοτυπία και παραγωγικότητα. Τελικώς, στόχευσή μας θα πρέπει να είναι το να γίνουν τα ελληνικά Πανεπιστήμια σύγχρονα, ανταγωνιστικά και φορείς πρωτότυπου ερευνητικού έργου με άμεση διασύνδεση με την ελληνική οικονομία και τις ανάγκες της.
ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΝΑ, Πρόεδρος «ΔΙΚΤΥΟΥ για τη Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα και την Ευρώπη».
Στις κατατάξεις των παγκοσμίων οργανισμών διαπιστώνουμε ότι χώρες με υψηλής ποιότητας εκπαιδευτικά συστήματα έχουν υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και ανταγωνιστικές οικονομίες.
Το εκπαιδευτικό σύστημα παίζει έναν καθοριστικό ρόλο στην ποιότητα της δημοκρατίας, της οικονομίας, της αλληλεγγύης και συνοχής στην κοινωνία.
Υπάρχει ευρύτατη συμφωνία στη χώρα μας ότι χρειάζεται θεμελιώδης μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού μας συστήματος.
Μια μεταρρύθμιση όμως έχει αποτελέσματα μετά από 10 χρόνια, χρόνος «απαγορευτικός» για ένα πολιτικό σύστημα που λειτουργεί με βάση το πολιτικό κόστος και υπουργούς που στοχεύουν, για πελατειακούς λόγους, σε μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες, με κορυφαία παραδείγματα τους αιώνιους φοιτητές και τις εισαγωγικές Εξετάσεις.
Φυσικά στο θέμα της Παιδείας τα ζητήματα έχουν ιδεολογική και πολιτική διάσταση. Ο δογματισμός όμως, σε σχέση με την πολύ μικρή διάρκεια των υπουργικών θητειών, έχει οδηγήσει σε συνεχείς αλλαγές, προς αντίθετες μεταξύ τους πολλές φορές κατευθύνσεις. Με κορυφαία περίπτωση το ξεθεμελίωμα θεσμών από το 2015 και μετά, οι οποίοι δεν αντικαταστάθηκαν από κάτι άλλο και ακόμα χειρότερα, δεν υπάρχει σαφής υλοποιήσιμη πρόταση.
Γνωρίζοντας όσα συνέβησαν από την μεταπολίτευση και μετά και ιδιαίτερα στην περίοδο της κρίσης, η συναίνεση σε θεμελιώδη ζητήματα που έχουν σχέση με τις αρχές και τις βάσεις του εκπαιδευτικού συστήματος είναι απολύτως αναγκαία.
Ορισμένα από τα ζητήματα αυτά είναι:
Όταν ως Υπουργός παρουσίασα το σχέδιο για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στον κ. Τσίπρα μου είπε ήρεμα και με χαμόγελο ότι «δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε γιατί είμαστε δύο διαφορετικοί κόσμοι».
Τώρα ίσως κατάλαβε ότι σε έναν κόσμο σκληρό ανταγωνιστικό και επιθετικό που συνεχώς αλλάζει, η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια «των δικών της, πολλών κόσμων» αλλά οφείλει να επιτύχει συναινέσεις τουλάχιστον σε εκείνα τα μείζονα θέματα που αφορούν στο μέλλον των παιδιών της, όπως είναι η εκπαίδευση.
Στρογγυλή Τράπεζα: Σύνδεση ΑΕΙ, ΕΚ & Επιχειρήσεων στην Ελλάδα, Παρόν και Μέλλον
ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ, Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, ΕΚΠΑ,
Προτάσεις Πολιτικής
Η επιστημονική έρευνα απαιτεί σοβαρή και διαρκή χρηματοδότηση, αξιοκρατία, εξωστρέφεια και στενή συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα. Απαιτεί επίσης τη κουλτούρα του επιχειρηματικού ρίσκου, της επένδυσης σε καινοτόμες δραστηριότητες, που θα αποφέρουν κέρδος σε βάθος χρόνου. Ο ιδιωτικός τομέας οφείλει να εμπιστευτεί το καινοτόμο ταλέντο των νέων Ελλήνων επιστημόνων.
Ενδεικτικές κατευθύνσεις είναι:
α) η χρηματοδοτική υποστήριξη (δημόσια και ιδιωτική) του εθνικού συστήματος έρευνας και καινοτομίας, με ενίσχυση της ιδιωτικής συμμετοχής και με την αξιοποίηση κατάλληλων εργαλείων προσανατολισμένων στις επενδύσεις υψηλότερου κινδύνου,
β) η προώθηση της λειτουργικής ενοποίησης του εθνικού ερευνητικού συστήματος και η αποτελεσματικότερη αλληλεπίδραση ανάμεσα στους φορείς που δημιουργούν γνώση και σε αυτούς που τη μετασχηματίζουν και την αξιοποιούν εμπορικά σε καινοτόμα και βιώσιμα προϊόντα/υπηρεσίες και διεργασίες,
γ) η παροχή κινήτρων για την ενίσχυση της βιομηχανικής έρευνας, λαμβάνοντας υπόψη τι ισχύει στις λοιπές χώρες-μέλη της ΕΕ,
ΚΥΡΙΑΖΗΣ ΧΑΡΗΣ, Σύμβουλος Διοίκησης Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών (ΣΕΒ),
Οι Προτάσεις του ΣΕΒ
ΠΑΪΖΗΣ ΝΙΚΟΣ, Επιστημονικός Σύμβουλος και Υπεύθυνος του Τομέα Εκπαιδευτικών Ερευνών του ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ
Στην εισήγηση εντοπίζοντας 2 βασικά διλλήματα που δυσκολεύουν τη συνέργεια των τομέων της εκπαίδευσης και της επιχειρηματικότητας: (α) η εκπαίδευση να προσαρμοστεί στην αγορά ή το αντίστροφο;» και (β) «η εκπαίδευση είναι κοινωνικό αγαθό ή αναπτυξιακό εργαλείο;», αλλά και 4 υποτιμήσεις που περιπλέκουν περισσότερο τα πράγματα:
Υποτίμηση 1η: Η σημασία των πολύ-μικρών επιχειρήσεων στην οικονομία και ο ρόλος του στην προσπάθεια για ανάπτυξη της χώρας
Υποτίμηση 2η: Η αξία της τεχνολογικής εξειδίκευσης των αποφοίτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ιδιαίτερα των τεχνολογικών και ερευνητικών της ιδρυμάτων στην καινοτόμα επιχειρηματικότητα των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων.
Υποτίμηση 3η: Η αξία της επένδυσης και του ιδιωτικού τομέα στην Έρευνα & Ανάπτυξη (Ρ&D) με συλλογική έκφραση των μικρο-μεσαίων επιχειρήσεων, και
Υποτίμηση 4η: Η εκπαιδευτική αξία των ιδρυμάτων της τεχνολογικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.
Τα διλήμματα αυτά και οι υποτιμήσεις θα πρέπει να απαντηθούν και να ισορροπήσουν, προκειμένου η χώρα να μπορέσει να προχωρήσει με αξιώσεις:
Και στους δύο σχεδιασμούς ο ρόλος των τοπικών κοινωνιών και η επένδυση στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού της χώρας είναι πρωταρχικής σημασίας.
ΓΡΑΒΑΝΗΣ ΑΧΙΛΛΕΑΣ, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής, Πανεπιστημίου Κρήτης, Ερευνητής ΙΤΕ, Μέλος Ε.Σ. του ΕΛΙΔΕΚ, Συνιδρυτής spin–off Βιοτεχνολογίας Bionature, Ltd,
Ακαδημαϊκή Επιχειρηματικότητα στη Βιοτεχνολογία
Την τελευταία δεκαετία η παγκόσμια φαρμακευτική βιομηχανία έχει ελαττώσει σημαντικά τον αριθμό των ερευνητικών εργαστηρίων της (in house research) και προτιμά την αποτελεσματικότερη και λιγότερο δαπανηρή συνεργασία της για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων με τα ακαδημαϊκά ερευνητικά εργαστήρια (outsourcing). Πράγματι το 60% των νέων φαρμάκων και βιοδιαγνωστικών στην Αμερική και το 20% στην Ευρώπη προέρχεται πλέον από ακαδημαϊκά ερευνητικά εργαστήρια και ομάδες η από μικρές ακαδημαϊκές-πανεπιστημιακές εταιρείες έντασης γνώσης (startups, spinoffs).
Παρά τις απίστευτες δυσκολίες που αντιμετωπίζει η χρηματοδότηση της Έρευνας, η χώρα μας διαθέτει μια διεθνώς ανταγωνιστική επιστημονική κοινότητα στο χώρο της βιοϊατρικής και της βιοτεχνολογίας. Έλληνες επιστήμονες των ΑΕΙ και των Ερευνητικών μας Κέντρων (ΕΚ) είναι εξαιρετικά επιτυχείς στην προσέλκυση σημαντικών ανταγωνιστικών ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων της Έρευνας που την προηγούμενη 5ετια ξεπέρασαν το 1 δις Ευρώ!
Το ερευνητικό οικοσύστημα καινοτομίας στον χώρο της Βιοτεχνολογίας απαρτίζεται από τους φοιτητές/ερευνητές/καθηγητές των ΑΕΙ/ΕΚ της χώρας και τις startup και spinoff εταιρείες τους, τις εγχώριες φαρμακευτικές εταιρείες και τους χρηματοδότες καινοτόμου επιχειρηματικότητας όπως οι τράπεζες, τα venture capitals και οι ιδιώτες επενδυτές. Η επιτυχής αλληλεπίδραση των συμμετεχόντων στο οικοσύστημα θα διευκολυνθεί πολλαπλασιαστικά από τις εξής δράσεις:
1. Πανεπιστήμια/Ερευνητικά Κέντρα
-Αλλαγή νοοτροπίας με την ενίσχυση του καινοτόμου επιχειρηματικού πνεύματος καθηγητών/ερευνητών και φοιτητών.
-Αντιμετώπιση του μεγάλου ελλείμματος τους σε μάνατζερς που γνωρίζουν την επιχειρηματικότητα υψηλής τεχνολογίας.
-Εξωστρεφή ερευνητική δραστηριότητα με διεθνείς συνεργασίες. Στόχος η διεθνής αγορά.
-Ενίσχυση των προϋποθέσεων ανταγωνιστικής ακαδημαϊκής επιχειρηματικότητας: Αριστεία δηλαδή Αξιοκρατία. Σταθερή και σημαντική χρηματοδότηση της Έρευνας.
2. Χρηματοδότες (Τράπεζες, Venture Capitals–VCs, Ιδιώτες)
-Φορολογικά και αντί-γραφειοκρατικά κίνητρα
-Διεθνώς τα VCs προωθούν την ακαδημαϊκή επιχειρηματικότητα. Χρειάζονται την σημαντική χρηματοδότηση από τις τράπεζες, τους ιδιώτες και την φαρμακευτική βιομηχανία.
-Η ελληνική "Διασπορά" οφείλει να βοηθήσει με επενδύσεις, μιμούμενη την αντίστοιχη του Ισραήλ.
3. Φαρμακευτική Βιομηχανία
-Η συνεργασία της εγχώριας φαρμακευτικής βιομηχανίας με τις ακαδημαϊκές μονάδες έρευνας και καινοτομίας και τις μικρές τους εταιρείες έντασης γνώσης (startup, spinoff) θα της παράσχει νέα προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής τεχνολογίας που ενισχύουν την διεθνή ανταγωνιστικότητα της και τις δυνατότητες συνεργασίας της με την διεθνή φαρμακευτική βιομηχανία.
-Η εγχώρια ακαδημαϊκή τεχνογνωσία στον χώρο της βιοτεχνολογίας ενισχύει δραστηριότητες της που σχετίζονται με τα φυσικά προϊόντα, τα καλλυντικά και τα διατροφικά βελτιωτικά υγείας (nutraceuticals), τις νέες φαρμακοτεχνολογικές μορφές χορήγησης και την επανατοποθέτηση παλαιών φαρμάκων σε νέες θεραπευτικές ενδείξεις (repurposing).
-επιπλέον, η συνεργασία της εγχώριας φαρμακοβιομηχανίας με τις ακαδημαϊκές ερευνητικές μονάδες στην ανάπτυξη της βασικής έρευνας στην παθοφυσιολογία των νόσων και την ανάδειξη νέων θεραπευτικών στόχων της δίνει την δυνατότητα συνεργασίας με την διεθνή φαρμακοβιομηχανία στην ανάπτυξη νέων, πρωτότυπων φαρμάκων.
Η χώρα οφείλει ταχύτατα να εκσυγχρονίσει το θεσμικό καθεστώτος λειτουργίας των ΑΕΙ της με στόχο την αποτελεσματική αλληλεπίδραση και συνεργασία τους με την εγχώρια και διεθνή οικονομία της γνώσης.
ΚΑΛΟΥΣΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ, Πρόεδρος, Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ),
Οι Προτάσεις του ΣΕΒΤ:
ΔΟΥΚΙΔΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ, Καθηγητής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Διευθυντής του Εργαστηρίου Ηλεκτρονικού Επιχειρείν και της Μονάδας Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας,
Οι Προτάσεις μας
Το 2016 στην Ελλάδα δημιουργήθηκαν 26600 νέες επιχειρήσεις από τις οποίες όμως μόνο μια στις χίλιες είναι υψηλής επίδρασης (high-impact) δηλαδή με καινοτόμα προϊόντα, με εξωστρεφή δραστηριότητα, με πολλές εξειδικευμένες θέσεις εργασίας και ενδιαφέρον για επενδύσεις από τρίτους που θα βοηθήσει την επιχειρηματική της ανάπτυξη. Παράλληλα όμως έχουμε μία υψηλής ποιότητας επιστημονική ερευνητική κοινότητα όπου για παράδειγμα στο πρόγραμμα Horizon 2020 έχει 1070 συμμετοχές, σε 650 ερευνητικά προγράμματα και με 328 εκ. € χρηματοδότηση. Με τα παραπάνω αποτελέσματα η Ελλάδα καταταράσσεται στην 10-11η θέση μεταξύ των μελών της ΕΕ (πάνω από την Δανία, Φιλανδία, Ιρλανδία, Πορτογαλία, κλπ) όσον αφορά την συμμετοχή σε διεθνή ανταγωνιστικά ερευνητικά προγράμματα. Δυστυχώς όμως τα αποτελέσματα αξιοποίησης της ποιοτικής αυτής έρευνας είναι πενιχρά.
Στην παρουσίαση αυτή θα αναλυθεί το πώς θα μπορέσει η Ελληνική ακαδημαϊκή ερευνητική κοινότητα να συμμετέχει ενεργά στην καινοτόμο επιχειρηματική ανάπτυξη με την αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων και την δημιουργία υψηλής επίδρασης νέων καινοτόμων επιχειρήσεων. Συγκεκριμένα προτείνεται ένα πλαίσιο με τέσσερις δράσεις:
Στην παρουσίαση θα δοθούν βέλτιστες πρακτικές για την κάθε μία από τις παραπάνω δράσεις, θα υπολογισθεί η συνολική παραγόμενη οικονομική αξία τους και θα προσδιορισθούν οι αναγκαίες υποδομές στα ΑΕΙ και ΕΚ για την επιτυχή υλοποίηση τους.
ΚΑΛΤΣΑΣ ΚΩΣΤΑΣ, Σχολικός Σύμβουλος Δ.Ε., πρώην Πρόεδρος του Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.
Βασικό χαρακτηριστικό της σημερινής πραγματικότητας του εκπαιδευτικού μας συστήματος είναι η ύπαρξη πολλών στεγανών μεταξύ των βαθμίδων του. Η πρωτοβάθμια εκπαίδευση δυσκολεύεται να επικοινωνήσει με τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και η επικοινωνία μεταξύ της ανώτατης εκπαίδευσης και των άλλων βαθμίδων είναι σχεδόν ανύπαρκτη.
Δύο πολύ σημαντικές πρωτοβουλίες προς την κατεύθυνση άρσης αυτών των στεγανών αναλήφθηκαν επί υπουργίας της Άννας Διαμαντοπούλου στο Υπουργείο Παιδείας το 2011. Η πρώτη πρωτοβουλία αφορούσε την ίδρυση των Πρότυπων – Πειραματικών Σχολείων και τη σύνδεσή τους με τα Πανεπιστήμια, τα ΤΕΙ και τους Ερευνητικούς Φορείς. Στο πλαίσιο αυτό αναπτύχθηκαν πολλές συνέργειες και ξεκίνησε η λειτουργία πολλών καινοτόμων προγραμμάτων τα οποία σταμάτησαν όμως μετά την δραματική υποβάθμιση αυτών των σχολείων την τελευταία τριετία. Η δεύτερη πρωτοβουλία αφορούσε το σχέδιο νόμου για το Νέο Τεχνολογικό Λύκειο το οποίο προέβλεπε τη δυνατότητα σύναψης προγραμματικών συμβάσεων και συμβάσεων συνεργασίας των νέων Τεχνολογικών Λυκείων με Πανεπιστήμια, ΤΕΙ, Ερευνητικούς Φορείς, Νομικά Πρόσωπα του δημόσιου τομέα αλλά και φυσικά και νομικά πρόσωπα του ιδιωτικού τομέα. Το καινοτόμο αυτό σχέδιο νόμου ποτέ δεν έγινε νόμος του κράτους και η σημαντική πρόβλεψη που προαναφέραμε ποτέ δεν ενσωματώθηκε στις μετέπειτα μεταρρυθμίσεις της ΤΕΕ.
Για μας στην ΠΡΩΠΑΙΔΕΙΑ αποτελεί βασικό ζήτημα για την ουσιαστική αναβάθμιση του εκπαιδευτικού μας συστήματος το σπάσιμο των στεγανών μεταξύ των βαθμίδων του και η ανάπτυξη ευρέος φάσματος συνεργειών που μπορεί να βοηθήσουν αποτελεσματικά στην ανταλλαγή τεχνογνωσίας και υπηρεσιών που με τη σειρά τους μπορούν να οδηγήσουν στη συνολική ανάπτυξη τόσο των εκπαιδευτικών μονάδων όλου του εκπαιδευτικού φάσματος αλλά και συνολικά στην ανάπτυξη της χώρας.
Στην κατεύθυνση αυτή βασικές μας προτάσεις είναι:
Στόχος μας ένα ανοιχτό, αποτελεσματικό και ευέλικτο εκπαιδευτικό σύστημα από το νηπιαγωγείο μέχρι το πανεπιστήμιο και το ΤΕΙ, ένα σύστημα που αξιοποιεί στο μέγιστο βαθμό διαθέσιμους πόρους και ανθρώπινο δυναμικό στην κατεύθυνση της συνολικής και όχι αποσπασματικής προόδου και εξέλιξής του.