Όσο η προφορική βαθμολογία στο Λύκειο δεν συνοδεύεται από υποχρεωτική και ελέγξιμη τεκμηρίωση, παραμένει παιδαγωγικά εύθραυστη και θεσμικά αδύναμη.
Προφορική βαθμολογία
Η προφορική βαθμολογία στο ελληνικό δημόσιο Λύκειο παραμένει θεσμικά αποδυναμωμένη, όχι επειδή στερείται παιδαγωγικής αξίας, αλλά επειδή στερείται υποχρεωτικής και ελέγξιμης τεκμηρίωσης. (π.χ. φύλλο εργασίας/ παρατήρησης). Παρά το γεγονός ότι καλείται να αποτυπώσει κρίσιμες όψεις της μαθησιακής διαδικασίας — κατανόηση, συνέπεια, συμμετοχή, μεταγνωστικές δεξιότητες — λειτουργεί στην πράξη κυρίως ως εργαλείο εξισορρόπησης κοινωνικών και εξεταστικών πιέσεων.
Το ισχύον πλαίσιο μεταθέτει το βάρος της αξιοπιστίας αποκλειστικά στον εκπαιδευτικό, χωρίς να του παρέχει θεσμικά εργαλεία για την αποφυγή της «εντυπωσιοθηρίας», την παρακολούθηση στο χρόνο με κοινά κριτήρια και διαδικασίες λογοδοσίας. Έτσι, η προφορική αξιολόγηση δεν εξασφαλίζει αναλογικότητα με τη γραπτή επίδοση, παύει να είναι παιδαγωγική πράξη και μετατρέπεται σε διαχειριστικό μηχανισμό, γεγονός που υπονομεύει τόσο τη διαφάνεια της αξιολόγησης όσο και την αξιοπιστία του ίδιου του απολυτηρίου Λυκείου.
Εν τούτοις η προφορική αξιολόγηση εκτιμά και την προσπάθεια του μαθητή κι αυτό δεν πρέπει να καταργηθεί. Υπάρχουν πολλά παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες που δεν γίνεται να αξιολογούνται με τους ίδιους αντικειμενικούς δείκτες
Πρόταση
Η προφορική βαθμολογία στο Λύκειο χρήζει άμεσης θεσμικής αναβάθμισης, ώστε να παύσει να λειτουργεί ως άτυπο και ανεξέλεγκτο συμπλήρωμα της γραπτής αξιολόγησης και να αποκτήσει σαφή παιδαγωγικό ρόλο και αξιοπιστία. Προτείνεται η καθιέρωση ενιαίου, υποχρεωτικού πλαισίου προφορικής αξιολόγησης με ελάχιστα κοινά κριτήρια, τα οποία θα αφορούν την κατανόηση της ύλης, τη συνέπεια στη μαθησιακή διαδικασία, τη συμμετοχή στον διάλογο της τάξης και βασικές μεταγνωστικές δεξιότητες. Η αξιολόγηση αυτή να τεκμηριώνεται μέσω σύντομων, καταγεγραμμένων παρατηρήσεων σε ψηφιακό ατομικό φάκελο μαθητή, προσβάσιμο σε μαθητή, εκπαιδευτικό και σχολική μονάδα.
Παράλληλα, κρίνεται αναγκαία η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στη σύγχρονη παιδαγωγική αξιολόγηση, καθώς και η θεσμοθέτηση εσωτερικών διαδικασιών παιδαγωγικής λογοδοσίας σε επίπεδο σχολείου, με στόχο τη διασφάλιση διαφάνειας και αναλογικότητας μεταξύ προφορικής και γραπτής επίδοσης.
Η εφαρμογή των παραπάνω μέτρων δεν αποσκοπεί στον περιορισμό της παιδαγωγικής ελευθερίας του εκπαιδευτικού, αλλά στη θωράκιση της αξιοπιστίας της αξιολόγησης και, κατ’ επέκταση, του απολυτηρίου Λυκείου ως ουσιαστικού και κοινωνικά έγκυρου τίτλου σπουδών.
